Mèo cưng không chỉ là người bạn nhỏ mang lại niềm vui cho gia đình mà còn cần sự chăm sóc tỉ mỉ từng lớp lông, làn da. Trong quá trình nuôi dưỡng, những căn bệnh ngoài da như bệnh ghẻ (mite infestation) khiến không ít chủ nuôi băn khoăn: liệu mèo bị ghẻ có lây sang người không, và nếu lây thì mức độ ảnh hưởng ra sao? Việc hiểu rõ cơ chế lây truyền của từng loại mạt ghẻ sẽ giúp bạn có cách ứng xử phù hợp, bảo vệ sức khỏe cho cả bé mèo lẫn thành viên trong gia đình.
Mèo bị ghẻ có lây sang người không?
Câu trả lời ngắn gọn là Có, nhưng phụ thuộc vào loại mạt ghẻ mà mèo đang mắc phải.
Bệnh ghẻ ở mèo do các ký sinh trùng siêu nhỏ (mạt da) ký sinh và đào hang hoặc bò trên bề mặt da. Một số loại mạt có khả năng chuyển sang cơ thể người khi có sự tiếp xúc thân mật, trong khi một số loại khác chỉ thích nghi và sống trên da thú cưng.
Notoedres cati ở mèo
Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra bệnh ghẻ ngứa nghiêm trọng ở mèo là mạt Notoedres cati (gây ra bệnh notoedric mange hay còn gọi là feline scabies). Loại mạt này có tính lây nhiễm rất cao giữa mèo với mèo qua tiếp xúc trực tiếp.
Khi người nuôi ôm ấp hoặc chăm sóc mèo nhiễm Notoedres cati, các con mạt này có thể vô tình di chuyển sang da người. Tuy nhiên, do da người không phải là ký chủ thích hợp của Notoedres cati, chúng thường không thể sinh sản hay tồn tại lâu dài trên cơ thể người, nhưng vẫn có thể gây ra những phản ứng ngứa ngáy tạm thời.
Không phải mọi loại “ghẻ mèo” đều có khả năng lây giống nhau
Mỗi loại ký sinh trùng trên da mèo có đặc tính sinh học khác nhau:
Mạt Notoedres cati: Rất dễ lây truyền sang người khi tiếp xúc gần.
Mạt Sarcoptes scabiei: Ít gặp hơn ở mèo (thường gặp ở chó), nhưng nếu mèo mắc phải thì khả năng lây sang người là rất cao.
Mạt Tai (Otodectes cynotis): Gây ra tình trạng ghẻ tai, tạo nhiều vảy đen trong ống tai mèo. Loại mạt này rất ít khi lây sang người, ngoại trừ một số hiếm trường hợp tiếp xúc quá thân thiết với tai mèo.
Mạt Demodex (Demodex cati / Demodex gatoi): Phần lớn ký sinh sâu trong nang lông mèo. Dạng Demodex cati thường không lây sang người do tính đặc hiệu ký chủ cao.
Ghẻ mèo thường có dấu hiệu gì?
Nhận biết sớm các triệu chứng ghẻ giúp chủ nuôi kịp thời cách ly và điều trị cho bé:
Ngứa dữ dội và gãi liên tục: Bé mèo thường xuyên gãi, cọ đầu vào tường hoặc dùng chân cào mạnh vào vùng da tổn thương.
Tổn thương tập trung ở vùng đầu và cổ: Ghẻ Notoedres cati thường bắt đầu xuất hiện ở vành tai, mặt, cổ, sau đó lan ra các chân và toàn bộ cơ thể.
Rụng lông, đỏ da và đóng vảy: Làn da bị kích ứng chuyển sang màu đỏ, lông gãy rụng thành mảng, xuất hiện các lớp vảy sần sùi hoặc đóng mài dầy cứng.
Trong thực tế chăm sóc da lông, việc rụng lông và ngứa ngáy có thể do nhiều nguyên nhân khác gây ra. Việc phân biệt nấm và ghẻ ở chó mèo là rất quan trọng để giúp bạn nắm bắt tình trạng của bé một cách chính xác nhất.
Nếu mạt từ mèo sang người, người có thể gặp biểu hiện gì?
Khi mạt ghẻ từ mèo tạm thời di chuyển sang da người, chúng sẽ gây ra hiện tượng viêm da tiếp xúc (pruritic skin lesions). Các biểu hiện thường gặp ở người bao gồm:
Xuất hiện các nốt sẩn đỏ, mụn nước nhỏ liti ở những vùng da tiếp xúc trực tiếp với mèo (như cẳng tay, ngực, đùi hoặc bụng).
Cảm giác ngứa ngáy, đặc biệt gia tăng khi cơ thể đổ mồ hôi hoặc vào ban đêm.
Tin vui là: Do mạt ghẻ của mèo không thể hoàn thành chu kỳ sống trên da người, tình trạng này thường sẽ tự thuyên giảm và biến mất sau vài ngày đến một tuần khi bé mèo được điều trị triệt để và bạn hạn chế tiếp xúc trực tiếp.
Nhà có mèo nghi bị ghẻ thì nên làm gì?
Khi nghi ngờ mèo cưng bị ghẻ, chủ nuôi nên giữ bình tĩnh và thực hiện các bước xử lý an toàn sau:
Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với vùng da đang tổn thương
Tránh ôm ấp, ngủ chung giường với mèo trong giai đoạn này.
Sử dụng găng tay mỏng khi chăm sóc bé và luôn rửa tay sạch bằng xà bông sát khuẩn sau khi tiếp xúc với bé.
Tách và vệ sinh đồ dùng mèo thường tiếp xúc
Cách ly mèo bệnh khỏi các thú cưng khác trong nhà để tránh lây nhiễm chéo.
Giặt sạch ổ nằm, chăn thảm, khăn lau bằng nước nóng và sấy khô/phơi nắng gắt.
Khử trùng toàn bộ dụng cụ grooming (lược chải, móng bấm) và lau chùi khu vực sinh hoạt của bé.
Đưa mèo đi kiểm tra để xác định đúng loại mạt
Lưu ý quan trọng từ góc độ an toàn grooming: Bác sĩ thú y sẽ tiến hành cạo mẫu da xét nghiệm (skin scraping) để xác định chính xác bé bị ghẻ Notoedres, Demodex hay ký sinh trùng nào khác. Đặc biệt, chủ nuôi không nên tự tắm khi mèo đang có tổn thương da chưa rõ nguyên nhân, vì việc tiếp xúc với nước và xà phòng lúc này có thể làm vết thương bị lở loét hoặc rỉ dịch nặng hơn.
Làm sao giảm nguy cơ ghẻ lây lại trong nhà?
Bệnh ghẻ hoàn toàn có thể tái phát nếu môi trường sống còn tích tụ mạt ghẻ hoặc chưa xử lý triệt để cho các bé thú cưng sống chung:
Điều trị đồng bộ cho tất cả thú cưng trong nhà: Nếu nuôi nhiều mèo, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để điều trị ngừa lây nhiễm cho cả đàn.
Vệ sinh môi trường toàn diện: Tương tự như nguyên tắc khi phòng chống các loại ký sinh trùng khác, việc xử lý ngoại ký sinh trùng cần kiểm tra cả thú cưng và môi trường sống để đảm bảo triệt tiêu hoàn toàn mạt ghẻ còn sót lại trong khe sàn, thảm trải.
Phục hồi da lông sau điều trị: Khi bác sĩ thú y xác nhận bé đã khỏi bệnh hoàn toàn và làn da đã lành lặn hẳn, bạn có thể bắt đầu lại thói quen tắm rửa vệ sinh định kỳ. Lúc này, lựa chọn các dòng sản phẩm dịu nhẹ như SOS Màu Trắng (Chuyên dụng cho Mèo) sẽ giúp làm sạch bề mặt da nhẹ nhàng, loại bỏ vảy chết còn tồn đọng và khôi phục độ mềm mượt tự nhiên cho bộ lông.
Bệnh ghẻ ở mèo tuy gây ngứa ngáy khó chịu nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng ngừa hiệu quả. Hãy luôn quan sát kỹ những thay đổi trên làn da của bé để kịp thời mang lại sự chăm sóc chu đáo nhất nhé!
